Uzroci nastanka i mere ublažavanja poplava u opštini Krupanj

Causes of flood occurrence and measures of mitigation in municipality of Krupanj

Authors

  • Irena Blagajac Univerzitet u Beograd – Geografski fakultet, Studentski trg 3/III, 11000 Beograd

Keywords:

Krupanj, poplave, proticaj, mere sprečavanja, deforastacija, erozija

Abstract

Cilj rada je prikazati potencijal pojava poplava u opštini Krupanj kao posledica prirodnih i antropogenih faktora. U Krupnju prirodni faktori koji doprinose pojavi poplava su uslovi podloge, reljef, planinski potoci bujičnog karaktera i klimatske karakteristike, dok su antropogeni faktori nelegalna, nekontrolisana i prekomerna seča šuma, neadekvatno korišćenje poljoprivrednih površina, stočarstvo i eksploatacija nalazišta rudnih bogatstava. Navedeni antropogeni uticaji pospešuju eroziju i čine da se stvaraju bujični tokovi koji u mesecima sa većom količinom padavina ili kada se topi sneg dovode do poplava i pojave klizišta. U radu je izvršena analiza režima proticaja na hidrološkoj mernoj stanici Zavlaka na reci Jadar, a rezultati analize prikazani su grafikonima: prosečni sezonski proticaji, srednji godišnji proticaji, srednji mesečni proticaji, srednji maksimalni mesečni proticaji, standardizovano odstupanje srednjih godišnjih proticaja, odstupanje minimalnih i maksimalnih proticaja od srednjih. Na kartama su predstavljene količine sadržaja peska i silta u zemljištu, kao i način korišćenja zemljišta sa akcentom na deforestaciji kao najvećeg uzročnika erozivnih procesa u Opštini. U radu je naveden i primer ekstremnih majskih poplava 2014. godine koje su odnele ljudske živote, ugrozile životnu sredinu Opštine, izmenile predeo, nanele velike materijalne štete i uzrokovale uginuće životinja. Kako bi se sprečile posledice poplava rad obuhvata i definisanje postupanja u vanrednim situacijama, preventivne mere, pripravnost i adekvatan odgovor na poplave i sanaciju.

The goal of this paper is to show the flood potential in the Municipality of Krupanj as a consequence of natural and anthropogenic factors. Natural factors which contribute to flood occurrence in Krupanj are soil, terrain, torrential mountain streams, and climate characteristics, while the anthropogenic factors are illegal, uncontrolled, and excessive forest cutting, inadequate use of agricultural areas, livestock farming, and exploitation of mineral resource sites. The above-mentioned anthropogenic factors accelerate erosion and create conditions for the appearance of torrential streams which cause floods and landslides in months with a high amount of rainfall or snowmelt. This paper analyses the flow regime on hydrological measurement station Zavlaka on river Jadar. The results of the analysis are shown on the following graphs: average seasonal flow, mid-year flow, mid-month flow, maximum mid-month flow, mid-year flow standard deviation, the minimum and maximum deviation of mid-flow. The map shows amounts of sand and silt contained in the soil of the Municipality of Krupanj, as well as the way the soil is used, with emphasis on deforestation as the main source of the erosive process. The paper cites the example of extreme flooding which occurred in May 2014, the incident which has taken human lives, endangered the Municipality's environment, changed the landscape, caused great material damage and animal death. To prevent further flood ramifications, this paper includes defining of acting in emergency situations, preventive measures, alertness, and adequate answer to floods and remediation.

Keywords: Krupanj, floods, runoff, prevention measures, deforestation, erosion

References

Nacionalna strategija zaštite i spasavanja u vanrednim situacijama ("Sl. glasnik RS", br. 87/2011, 18.11.2011)

Zakon o smanjenu rizika od katastrofa i upravljanju vanrednim situacijama ("Sl. glasnik RS", br. 87/2018)

Grozdanović M., Stojilјković E., (2013): Metode procene rizika, Univerzitet u Nišu – Fakultet zaštite na radu, Niš.

Dukić D., Gavrilović Lj., (2008): Hidrologija, Zavod za udžbenike, Beograd.

Lokalni ekološki akcioni plan opštine Krupanj za period 2014 - 2020. godine. Krupanj. 2015. godine.

Metodologija izrade i sadržaj procene rizika od katastrofa i plana zaštite i spasavanja („Sl. glasnik RS‟, br. 80/19).

Downloads

Published

2021-05-22

How to Cite

Blagajac, I. . (2021). Uzroci nastanka i mere ublažavanja poplava u opštini Krupanj: Causes of flood occurrence and measures of mitigation in municipality of Krupanj. Zbornik Radova, 1(1), 53–65. Retrieved from http://zbornik.upravljanje-rizicima.edu.rs/index.php/d/article/view/5